Σεπτέμβριος - Οκτώβριος 2025
Προς Προβληματισμό
Όταν πεθάνεις, μην ανησυχείς για το σώμα σου. Οι συγγενείς σου θα κάνουν ό, τι είναι απαραίτητο σύμφωνα με τις δυνατότητές τους. Θα βγάλουν τα ρούχα σου, θα σε πλύνουν, θα σε ντύσουν, θα σε πάρουν από το σπίτι σου και θα σε μεταφέρουν στη «νέα σου διεύθυνση». Πολλοί θα έρθουν στην κηδεία σου για να «πούνε το τελευταίο αντίο». Κάποιοι θα ακυρώσουν δεσμεύσεις και ακόμη θα χάσουν τη δουλειά τους για να έρθουν.
Τα αντικείμενά σου, ακόμη και αυτά πού δεν σου άρεσε να δανείζεις, θα πουληθούν, θα δοθούν ή θα καούν: Τα κλειδιά σου, τα εργαλεία σου, τα βιβλία σου, τα CD σου, τα παπούτσια σου, τα ρούχα σου. Και να είσαι σίγουρος ότι ο κόσμος θα σταματήσει να κλαίει για σένα. Η οικονομία θα συνεχιστεί. Στη δουλειά σου θ’ αντικατασταθείς. Κάποιος με τις ίδιες ή καλύτερες ικανότητες θα πάρει τη θέση σου. Τα περιουσιακά σου στοιχεία θα μεταβούν στους κληρονόμους σου. Και μην έχεις την εντύπωση ό,τι θα συνεχίσουν να σε αναφέρουν, να σε κρίνουν και να επικρίνουν για τα μικρά και μεγάλα πράγματα που έκανες στη ζωή. Οι αληθινοί φίλοι σου θα κλαίνε για μερικές ώρες ή λίγες μέρες, αλλά μετά θα επιστρέψουν στο γέλιο. Τα ζώα σου θα συνηθίσουν στον νέο κάτοχο. Οι φωτογραφίες σου θα παραμείνουν στον τοίχο για λίγο ή θα συνεχίσουν σε κάποιο έπιπλο, αλλά στη συνέχεια θα διατηρηθούν στο κάτω μέρος ενός συρταριού. Κάποιος άλλος θα καθίσει στον καναπέ σου και θα φάει στο τραπέζι σου.
Ο βαθύς πόνος στο σπίτι σου θα διαρκέσει μία εβδομάδα, ένα μήνα, ένα χρόνο...Τότε θα προστεθείς στις αναμνήσεις και στη συνέχεια η ιστορία σου τελείωσε. Τελείωσε ανάμεσα στους ανθρώπους. Τελείωσε σε αυτόν τον κόσμο.
Αλλά ξεκίνησε η ιστορία σου στη νέα σου πραγματικότητα. Στη ζωή σου μετά το θάνατο. Η ζωή σου και όλα τα εγκόσμια έχασαν την αξία που είχαν: Σώμα, ομορφιά, εμφάνιση, επίθετο, άνεση, θέση, τραπεζικός λογαριασμός, σπίτι, αυτοκίνητο, επάγγελμα, τίτλοι, διπλώματα, μετάλλια, τρόπαια, φίλοι, σύζυγος, οικογένεια.
Στη νέα σου ζωή θα χρειαστείς μόνο το πνεύμα σου. Και η αξία που έχεις συγκεντρώσει εδώ θα είναι η μόνη περιουσία που θα έχεις εκεί. Αυτή η τύχη είναι η μόνη που θα πάρεις μαζί σου και δημιουργείται κατά τη διάρκεια της περιόδου που βρίσκεσαι εδώ. Όταν ζεις μία ζωή αγάπης για τους άλλους και σε γαλήνη με τον γείτονά σου, ζυμώνεις την πνευματική σου περιουσία.
Γι’ αυτό προσπάθησε να ζήσεις πλήρως και να είσαι ευτυχισμένος ενώ βρίσκεσαι εδώ, γιατί όπως είπε ο Φραγκίσκος της Ασίζης: «Δεν θα πάρεις αυτά που έχεις από ‘δω. Μόνο ό,τι έδωσες θα πάρεις».
π. Δημήτριος Μ.Τ.
Σεπτέμβριος - Οκτώβριος 2025
Να γίνουμε Χριστός
Υπάρχουν στιγμές που γινόμαστε Χριστός:
Όταν συγχωρούμε,
όταν αγαπάμε χωρίς υστεροβουλία,
όταν υπομένουμε,
όταν είμαστε ταπεινοί, πράοι,
όταν αφήνουμε το φως της ψυχής μας να γλυκάνει τον διπλανό μας.
Όταν ζούμε την βασιλεία του Θεού στο εδώ και τώρα.
Αυτή η φράση - να γίνουμε Χριστός - είναι αυτό που εισπράττεις από τον διπλανό σου, αυτή η ηρεμία και η γαλήνη που νιώθεις, όταν αναπαύεις τον συνάνθρωπό σου.
Είναι το απόλυτο άφημα στο θέλημά Του.
Πήγαινέ με όπου θες, κυβέρνα την ζωή μου. Εσύ ξέρεις!
(Το παραπάνω εκλεκτό κείμενο μου το έστειλε μια καλή μου φίλη, η Κλεονίκη,
που με λίγα λόγια έχει αποτυπώσει τόσο μεγάλες αλήθειες. Κ. Γεννάδης)
Ιούλιος - Αύγουστος 2025
Τί Τιμούμε Όταν Ψέλνουμε;
Εδώ ό,τι γράψω, θα βαραίνει αποκλειστικά εμένα (π. Γ.Γ.) και όχι την εφημερίδα. Μερικές φορές, Ιερείς ή και Ψάλτες, όταν πηγαίνουμε στον ναό, έχουμε λησμονήσει τον Θεό και τους Αγίους της ημέρας και επιδιώκουμε να διακηρύξουμε το δήθεν μουσικό μας ταλέντο. Ειδικά στην επαρχία, η μουσική αμάθεια είναι εκτεταμένη, και τούτο είναι πολύ κακό διότι, «όσο λιγότερη μουσική γνώση έχει ένας αοιδός, τόσο πλιότερο φαντασμένος κι εξωπραγματικός γίνεται». Αυτή τη φορά θα γράψω εν ολίγοις για το Τυπικό. Το υπάρχον εκκλησιαστικό Τυπικό χωλαίνει για δύο κυρίως λόγους:
1. Γράφτηκε από καλομαθημένους ανθρώπους που υπηρετούσαν σε τεράστιες ενορίες (με πολλούς ιερείς, νεωκόρους και ψάλτες) οι οποίοι δεν σκέφτηκαν ότι στα 90% των ενοριών ο ιερέας είναι μόνος του, με έναν ψάλτη και συχνάκις άνευ κάποιου παιδιού να τον βοηθά στο Ιερό. Αποτέλεσμα,
υπερφορτώσαμε τον μονήρη εφημέριο με δουλειά που είναι για τρείς ανθρώπους (π.χ. ευχές «μυστικώς») και ο κακομοίρης πάντα νομίζει ότι δεν έκανε σωστά τη δουλειά του.
2. Η ελλαδική Εκκλησία (ΔΙΠΤΥΧΑ) έδειξε ότι αδυνατεί να χειριστεί το Τυπικό. Αν και τα ΔΙΠΤΥΧΑ στερούνται φαντασίας, ωστόσο πάντα τα συμβουλεύομαι πριν ψάλλω (οι νέοι συντάκτες που ανέλαβαν περί το 2000, αληθεύει ότι επέφεραν βελτιώσεις). Άλλα ιδιωτικά ετήσια Τυπικά (π.χ. «Παναγόπουλος» κλπ) χειρίζονται καλύτερα το Τυπικό. Και όσοι νομίζουν ότι ψέγω αναιτίως τα επίσημα ΔΙΠΤΥΧΑ, ανοίξτε στην σελ. 308 (έτους 2023). Λέει (δυστυχώς) ότι επειδή της Αγίας Σοφίας πέφτει εφέτος Κυριακή, καταλιμπάνεται (εγκαταλείπεται!) η ακολουθία της. Πάλι καλά που στην υποσημείωση λέει: «… αι γενικαί οδηγίαι τού Τ.Μ.Ε. δέν πρέπει να λαμβάνωνται κατά γράμμα, αλλά κατ’ έννοιαν».
Υπόψη πως ούτε ένας άνθρωπος σε όλη την Γη δεν γνωρίζει άνω τού 49% τού Τυπικού. Θέλω να το τονίσω τούτο, διότι το άγραφο Τυπικό (τουτέστιν κανονισμοί που – ένεκα διαρκούς ατολμίας - ακόμη δεν έχουν γραφτεί) είναι μεγαλύτερο των ήδη γεγραμμένων διατάξεων.
Ας γνωρίζουμε ότι περί το 1685 η Εκκλησία έβαλε γνώστες να εδαφοποιήσουν το τότε Τυπικό (ευτυχώς, αλλά ανεπαρκώς). Ομοίως έπραξε το 1888, αναθέτοντας στον Γεώργιο Βιολάκη περαιτέρω βελτιώσεις. Όμως, απομένουν πολλά ακόμη να γίνουν. Θα γράψουμε μόνον 10 από τά 110 που πρέπει να αλλάξουν:
Δεν ψέλνουμε «Ανοιξαντάρια» ούτε στα πανηγύρια. Ποτέ δεν διπλασιάζουμε τα στιχηρά, αλλά μπορούμε στα κεκραγάρια να προσθέσουμε ύμνους από τον «Μικρόν εσπερινό» ή την Παρακλητική. Όλοι οι ναοί να αγοράσουμε τον «Ενιαύσιον Στέφανον» (Μικραγιαννανίτης) και πάντα να λέμε το απολυτίκιο τού Αγίου της ημέρας. Κατάργηση των ειρηνικών του όρθρου, ουδέποτε λέγονται οι ειρμοί κανόνων, ποτέ διπλές καταβασίες, ποτέ τίς 6 Τιμιωτέρες αλλά μόνον την Θ’ ωδή πάντα. Στους αίνους ας προσθέτουμε την λησμονημένη Λιτή. Εγκατάλειψη τού αργού «Δύναμις», και αντί κοινωνικού, ο Ψάλτης να διαβάζει τότε το κήρυγμα-ανακοινώσεις της Μητροπόλεως ἢ την βιογραφία του Αγίου της ημέρας, ποτέ όμως Πολυέλαιον. Τίποτα δεν παραλείπουμε από το Μηναίον, αλλά μπορούμε να αφαιρούμε όσα λέγονται πολύ συχνά. Ο αριστερός Ψάλτης να πάψει να θεωρείται περιθωριακός. Οι δύο Ψάλτες να εναλλάσσονται.
π. Γεώργιος Γεωργιάδης, Μουσικοδιδάσκαλος
Μάιος - Ιούνιος 2025
Αναζητώντας Την Ευτυχία
Το θέμα της ευτυχίας από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα εξακολουθεί να είναι θέμα προσωπικό. Ο καθένας το βλέπει από τη δική του οπτική γωνία. Ο Σόλων ο Αθηναίος θεωρούσε το τέλος της ζωής καθοριστικό στοιχείο για την ευτυχία του ανθρώπου. Ο Αριστοτέλης πιστεύει ότι ευτυχής είναι ο ενάρετος άνθρωπος που συνδυάζει την ηθική βιοθεωρία με την καλή πράξη. Η αναζήτηση της ευτυχίας είναι πάντοτε θέμα επίκαιρο. Οι άνθρωποι σήμερα την αναζητούν σε διάφορα πράγματα. Την ταυτίζουν με το χρήμα, τη φήμη, τα αξιώματα, τη μόρφωση, τις απολαύσεις.
Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος έγραψε για τον πλούτο: «Νομίζουν πολλοί ότι ο πλούτος είναι η αιτία της χαράς. Αλλά αν αυτός ήταν η αιτία, κανένας από εκείνους που έχουν χρήματα δεν έπρεπε να λυπάται. Κι όμως βλέπουμε πολλοί πλούσιοι να φτάνουν σε σημείο να θεωρούν τον βίο αβίωτο».
Πολλοί αναζητούν την ευτυχία στις απολαύσεις της ζωής. Η ψυχή όμως μένει άδεια, ανικανοποίητη. Ο ποιητής Κώστας Ουράνης κυνήγησε την ευτυχία με τη φυγή, τα αλλεπάλληλα ταξίδια. Η αδιάκοπη όμως περιπλάνηση δεν τον λύτρωνε, δεν τον γαλήνευε. Η ζωή του ήταν άδεια και ανούσια. Ο Γκαίτε, μεγάλος ποιητής και φιλόσοφος της Γερμανίας εξομολογείται: «Ουδέν άλλο υπήρξε η ζωή μου, ει μη πόνος και μόχθος. Στο διάστημα των 75 μου χρόνων, ούτε 4 εβδομάδων ευχαρίστηση δεν δοκίμασα».
Ο άνθρωπος είναι ψυχοσωματική ενότητα. Το σώμα ικανοποιείται με τα υλικά αγαθά, η ψυχή όμως που είναι θεϊκή πνοή, μέσα στο υλικό σώμα, έχει ανάγκη από κάτι πνευματικό. Το μυστικό της ευτυχίας μας το δίνει ο Ιερός Χρυσόστομος: «Κανείς δεν θα μπορέσει να μας κάνει δυστυχείς, αν εμείς δεν κάνουμε τον εαυτό μας δυστυχή. Όπως επίσης κανείς δεν θα μπορέσει να μας κάνει ευτυχισμένους, αν μόνοι μας δεν γίνουμε ευτυχισμένοι, με τη Χάρη βέβαια του Θεού».
Πολύ σοφά γράφει ο Μπέρναρ Σω: «Αν δεν έχεις την ευτυχία μέσα σου, δεν τη βρίσκεις πουθενά». Ο Πασκάλ συμπληρώνει: «Η αληθινή ευτυχία του ανθρώπου είναι να έχει μέσα του τον Θεό. Η μοναδική του συμφορά να βρίσκεται μακριά του».
Η ευτυχία ευδοκιμεί μονάχα στο έδαφος που λέγεται καθαρή συνείδηση, καθαρή καρδιά. Η Ελβετίδα Λεζάρ γράφει: «Εσύ θέλεις ευτυχία; Άρχισε να την σκορπάς. Να ξεχνάς τον εαυτό σου, αδιάφορη στη δική σου χαρά, προσδεκτική στη χαρά των άλλων. Σκέψου τον πόνο των ανθρώπων». «Να απολαμβάνουμε τις απλές χαρές» έγραψε ο Κίπλινγκ «και να απλοποιούμε τη ζωή μας για να υπάρξει χώρος γι’ αυτές».
Αντί να περιμένουμε, λοιπόν, τη μεγάλη, ατέλειωτη ευτυχία, να μάθουμε να απολαμβάνουμε τις απλές αυτές χαρές. Έναν περίπατο στο δάσος ή στην ακρογιαλιά, το άρωμα των λουλουδιών, τον ουρανό το βράδυ. Την ανατολή ενός μεγάλου ασημένιου φεγγαριού, το άναμμα χιλιάδων αστεριών, τη λάμψη του ήλιου, το θρόισμα του ανέμου.
Και να μην πιστέψουμε ποτέ ότι θα φτάσουμε στην ευτυχία και θα την κατακτήσουμε μια για πάντα. Η ευτυχία δεν είναι ένα φτάσιμο, είναι ένας δρόμος. Είναι μία διαρκής κατάκτηση. Η ευτυχία στη γη είναι δυναμική και όχι στατική. Μόνο στον ουρανό υπάρχει η απόλυτη, η ατέλειωτη ευτυχία.
Φωτεινή Ηλιοπούλου, Εκπαιδευτικός
Μάιος - Ιούνιος 2025
Άνθρωπος Που Δεν Κατακρίνει
Είναι Απόδειξη Ότι Είναι Σωσμένος
Άνθρωπος που δεν κατακρίνει είναι απόδειξις και χαρακτηριστικό ότι είναι σωσμένος.
Ο Υιός του Θεού, ο Χριστός δεν κατέκρινε την μοιχαλίδα, την πόρνη, ενώ εμείς κατακρίνουμε. Εκείνος την σκέπασε, τη συγχώρησε, την ευλόγησε.
Εμείς όμως; Πόσον εύκολα βγαίνει από το στόμα μας μία κρίσις, μόλις βλέπουμε κάτι, χωρίς να το εξετάσουμε καθόλου.
Ένας άγιος άνθρωπος, ο Γέροντάς μου (Σ.Σ.: εννοεί τον Άγιο Ιωσήφ τον Ησυχαστή), μου έλεγε: «Παιδί μου, αυτός που δεν κατακρίνει τον αδελφό του, είναι σημείον σωσμένου ανθρώπου».
Δηλαδή, το ότι δεν κατακρίνει είναι απόδειξις και χαρακτηριστικό ότι είναι σωσμένος, καθαρός για την Βασιλεία του Θεού. Εφόσον κυβερνά την γλώσσα του σωστά, αυτό σημαίνει ότι κυβερνά όλον τον εαυτόν του καλώς και κατά το θέλημα του Θεού.
Ποια είναι όμως η ρίζα της κατακρίσεως κι από πού ξεκινάει; Ξεκινάει από την υπερηφάνεια και τον εγωισμό.
† Γέροντος Εφραίμ Φιλοθεΐτου