Η άλωση της Πόλης

alwsh«Θρήνος, κλαυθμός και οδυρμός και στεναγμός και λύπη, θλίψη απαραμύθητος έπεσεν τοις Ρωμαίοις. Εχάσασιν το σπίτι τους, την Πόλιν την αγία, το θάρρος και το καύχημα και την απαντοχή τους.»

Έτσι θρήνησαν οι Έλληνες για την Άλωση της Πόλης από τους Οθωμανούς το 1453.

Η άλωση της Βασιλεύουσας δεν έγινε έτσι απροσδόκητα το Μάιο του 1453. Υπήρξε μία σειρά σοβαρών αιτιών που οδήγησαν στο θλιβερό αυτό αποτέλεσμα. Μετά την άλωση της Κων/πολης από τους Φράγκους σταυροφόρους (1204), η Βυζαντινή Αυτοκρατορία δεν επανήλθε στην αρχική της δόξα και με δυσκολία κατόρθωσε να ανασυνταχθεί.

Σταδιακά την αποδυνάμωναν οι εμφύλιες διαμάχες, οι κοινωνικές αντιθέσεις, η οικονομική κρίση, η μείωση της στρατιωτικής και ναυτικής δύναμης. Οι επιδρομές των Βουλγάρων, Σέρβων, Τούρκων είχαν περιορίσει σημαντικά την έκταση του Βυζαντίου. Η Δ’ Σταυροφορία αντί να απομακρύνει τους Μουσουλμάνους από τους Αγίους Τόπους, κατέληξε στην Κων/πολη, την οποία και κατέλαβαν οι όχλοι των τότε δυτικοευρωπαίων ηγεμόνων. Τα σχέδια του Πάπα και του Δόγη της Βενετίας πέτυχαν, γιατί βοηθήθηκαν από τις εσωτερικές διαμάχες των Βυζαντινών. Οι δήθεν Χριστιανοί έδειξαν τις πραγματικές διαθέσεις τους έναντι του κράτους, του λαού και του πολιτισμού και κυρίως έναντι της Ορθοδόξου Ελληνικής Εκκλησίας.

Όταν ανέβηκε στο θρόνο της Κων/πολης ο Κων/νος ΙΑ’ ο Παλαιολόγος, βρέθηκε σε δεινή κατάσταση. Η Δύση από τη μία μεριά κατείχε πολλές επαρχίες του Βυζαντινού Κράτους με συμφωνία προηγουμένων αυτοκρατόρων, κάτι σαν το σημερινό «Μνημόνιο», που το αδυνάτιζε οικονομικά οδηγώντας το σε αδιέξοδο.

Οι Τούρκοι πάλι επεκτείνονταν συνεχώς δυτικά, κατέχοντας όλες σχεδόν τις επαρχίες της Ανατολής, με στόχο την κατάληψη της Κων/πολης.

Ο χειμώνας του 1453 υπήρξε δύσκολος και αγωνιώδης.

Η άνοιξη ακόμη χειρότερη, καθώς ο Μωάμεθ ετοίμαζε το τελειωτικό χτύπημα για την Άλωση της Πόλης. Έχτισε ένα πελώριο φρούριο στην ευρωπαϊκή ακτή και σταμάτησε τον επισιτισμό της Κων/πολης από τον Εύξεινο Πόντο.

Η Δύση αδιαφόρησε στις επικλήσεις για βοήθεια. Τα φρούρια που είχαν απομείνει όρθια πέφτουν το ένα μετά το άλλο. Έτσι, στις 6 Απριλίου 1453, οι πολιορκητές, μέσα σε ένα πανδαιμόνιο αλαλαγμών, φτάνουν μπροστά στα χερσαία τείχη. Οι ιστορικοί τους υπολογίζουν σε 250.000 πεζούς και καβαλάρηδες. Διέθεταν πολιορκητικές μηχανές, πυροβολικό και άλλα πολεμικά μέσα της εποχής.

Ο πληθυσμός της Πόλης υπολογίζεται σε 80.000, οι μαχητές όμως μόλις γύρω στις 5.000, συν 4.000 ξένοι ναύτες και πληρώματα.

Ο Κων/νος Παλαιολόγος με ψυχραιμία και άκαμπτο φρόνημα απορρίπτει τα αλλεπάλληλα μηνύματα των Τούρκων για παράδοση της Πόλης.

Η απάντηση του αυτοκράτορα θυμίζει το πολυθρύλητο «Μολών λαβέ» του Λεωνίδα. Τονίζει ότι όλοι με τη θέλησή τους έχουν αποφασίσει να πεθάνουν για την πατρίδα τους και δεν θα λυπηθούν τη ζωή τους. Σε πολεμικό συμβούλιο ο Κων/νος Παλαιολόγος τονίζει, ανάμεσα σε άλλα, τα ιδανικά για τα οποία κανείς ταιριάζει να μάχεται και να πεθαίνει. Τους μιλά για τιμή, φιλοπατρία, ελευθερία και πρώτα- πρώτα για την πίστη τους.

Η αναμέτρηση δεν άργησε να αρχίσει. Η πόλη περιζώθηκε απ’ άκρη σ’ άκρη με φωνές και αλαλαγμούς! Ο Κων/νος πολεμάει σαν απλός στρατιώτης, εκεί στην πύλη του Ρωμανού, που η πίεση ήταν ισχυρότερη. Το τέλος το έδωσε μία μικρή πύλη υπόγεια, που ήταν ξεχασμένη μισάνοιχτη. Η κερκόπορτα, όπως λεγόταν. Ακολουθεί σύγχυση, πανικός στις τάξεις των αμυνομένων, καθώς τους χτύπησαν από το πίσω μέρος. Μέσα στο αίμα, τη σκόνη βλέπει καθαρά ο Αυτοκράτορας ότι δεν υπάρχει ελπίδα σωτηρίας.

«Δεν βρίσκεται κάποιος Χριστιανός να μου πάρει το κεφάλι;» φωνάζει απεγνωσμένα ο Κων/νος Παλαιολόγος. Την ίδια ώρα τον χτυπάει πισώπλατα κάποιος Τούρκος. Πέφτει στη γη ανάμεσα σε πτώματα εχθρών και φίλων. Επί τρεις ημέρες εξακολούθησαν οι φρικιαστικές σκηνές της λεηλασίας και της αιματοχυσίας. Στην ίδια την Αγία Σοφία έβλεπε κανείς μεθυσμένους στρατιώτες να σχίζουν κουρτίνες, να γκρεμίζουν, να κομματιάζουν το μεγάλο ασημένιο εικονοστάσιο, ποδοπατώντας άγιες εικόνες και ιερά βιβλία, γράφει ο Άγγλος Βυζαντινολόγος Σερ Στίβεν Ράνσιμαν.

Η ένδοξη Πόλη, η βασιλίδα των πόλεων, που επί αιώνες στάθηκε προπύργιο του Χριστιανισμού, το πνευματικό και πολιτιστικό κέντρο του κόσμου, ήταν τώρα νεκρή. Το θλιβερό αυτό γεγονός ποτέ δεν έγινε αποδεκτό από τους Έλληνες, σαν αμετάκλητο γεγονός. Η προσδοκία αυτή φαίνεται μέσα από τα λόγια του λαού μας: «Σώπασε Κυρά Δέσποινα και μην πολυδακρύζεις. Πάλι με χρόνια με καιρούς, πάλι δικά μας είναι.»

Η αναπόληση αυτών των γεγονότων μας βοηθάει να βγάλουμε χρήσιμα συμπεράσματα για τη μελλοντική μας πορεία, να διδαχθούμε από τις παραλείψεις και τα λάθη μας.

Φωτεινή Ηλιοπούλου, Εκπαιδευτικός

Εκτύπωση Ηλεκτρονικό ταχυδρομείο

Η Ελληνική Επανάσταση Είναι Αγιασμένη

1821«Η Ελληνική Επανάσταση είναι η πιο πνευματική επανάσταση που έγινε στον κόσμο. Είναι αγιασμένη…

Στην επανάσταση του εικοσιένα, όπως και στην πολιορκία της Πόλης, μαζί με τους λαϊκούς πολεμούσανε πλήθος ρασοφορεμένοι, καλόγεροι, παπάδες και δεσποτάδες και τραβούσανε μπροστά με το σταυρό στο χέρι, κι από πίσω τους χίμιζε κλαίγοντας ο λαός, κι έψελνε:

Για της πατρίδος την ελευθερία

Για του Χριστού την πίστιν την αγίαν

Γι’ αυτά τα δύο πολεμώ

Μ’ αυτά να ζήσω επιθυμώ

Κι αν δεν τα αποκτήσω

Τι μ’ ωφελεί να ζήσω;

Στην πόλη κρεμάστηκε ο πατριάρχης Γρηγόριος, ανοίγοντας πρώτος το μαρτυρολόγιο της Επανάστασης. Ο Θανάσης Διάκος πολέμησε σαν νέος Λεωνίδας και σουβλίστηκε για την πίστη του. Ο Παλαιών Πατρών Γερμανός, ο Ησαΐας Σαλώνων, ο Ρωγών Ιωσήφ, ο Παπαφλέσσας, ο Θύμιος Βλαχάβας κι άλλοι πολλοί πολεμήσανε για την αγιασμένη πατρίδα τους.

Στην Τριπολιτσά κλειστήκανε στη φυλακή κατά την Επανάσταση οι δεσποτάδες του Μοριά, κι οι περισσότεροι πεθάνανε με αβάσταχτα μαρτύρια. Το ίδιο και στην Πόλη, φυλακωθήκανε και κρεμαστήκανε πολλοί δεσποτάδες».

Φώτιος Κόντογλου (1895-1965)

Εκτύπωση Ηλεκτρονικό ταχυδρομείο

14 Σεπτεμβρίου, Ημέρα Μνήμης της Γενοκτονίας των Ελλήνων της Μικράς Ασίας από τους Τούρκους

GENOKTONIAΌσα χρόνια κι αν περάσουν, ο πόνος και η πίκρα για την καταστροφή της ελληνικής Μικράς Ασίας και το ξερίζωμα των Ελλήνων από την πατρίδα τους, όσων γλίτωσαν από το θάνατο, δεν θα σβήσουν ποτέ.

Οι αγώνες και οι πολιτιστικές κατακτήσεις του Ελληνισμού της Ανατολής αποτελούν επιτεύγματα, που επηρέασαν όλη τη Δύση. Εδώ δημιούργησαν το έργο τους οι μεγάλοι Ίωνες φιλόσοφοι στην προχριστιανική εποχή, αλλά και οι μεγάλοι Πατέρες της Εκκλησίας της χριστιανικής περιόδου.

Οι Έλληνες της Μικράς Ασίας και του Πόντου ζουν και μεγαλουργούν από τον 14ο αιώνα κάτω από την κυριαρχία και το φόβο του Τούρκου και το όνειρό τους είναι η ελευθερία. Η κατάσταση όμως άλλαξε ριζικά, όταν ο Κεμάλ συνέλαβε ένα σχέδιο εξόντωσης των Ελλήνων της Μικράς Ασίας. Θέτει σε εφαρμογή, στα βάθη της Ασίας, τα τάγματα εργασίας και θανάτου, όπως τα έλεγαν, για να αφανίσει από την πείνα, την εργασία και το κρύο τους Έλληνες, ηλικίας 18-45 ετών.

Ο ελληνικός στρατός φτάνει στη Σμύρνη το 1919, την απελευθερώνει, όπως και άλλες περιοχές όπου επικρατούσε το ελληνικό στοιχείο από τα πανάρχαια χρόνια. Οι Τούρκοι, συνεχίζοντας το καταστρεπτικό τους έργο, άλλους Έλληνες αιχμαλωτίζουν και άλλους βασανίζουν και τους οδηγούν στην εξορία.

Το τέλος του δράματος δεν άργησε να έρθει. Το 1922 η νικηφόρα προέλαση του ελληνικού στρατού στη Μικρά Ασία κράτησε περίπου τρία χρόνια. Ύστερα, όμως, ήρθε η συμφορά. Το σπάσιμο του μετώπου, η υποχώρηση, η άγρια σφαγή των Ελλήνων, η αιχμαλωσία και το ολοκαύτωμα της Σμύρνης.

Κάθε Μικρασιάτισσα και μια τραγική ιστορία, απίστευτη στον κοινό νου. Το ελληνικό στοιχείο, μετά το σπάσιμο του μετώπου, κατευθύνεται στη θάλασσα, κυρίως στη Σμύρνη. Οι μαρτυρίες των προσφύγων είναι συγκλονιστικές. Διαβάζουμε: «Κείνη τη μέρα έκαναν άνω κάτω όλα τα σπίτια για να βρουν άνδρες. Η κουνιάδα μου έκρυβε το γιο της. Το έμαθαν. Την έπιασαν και τη χτυπούσαν κάτω στις πατούσες. Πονούσε εκείνη και φώναζε. Εκείνος όμως δεν μπορούσε να βλέπει να δέρνουν ανηλεώς τη μάνα του και φανερώθηκε».

Έχει και η Μικρά Ασία το δικό της «ΖΑΛΟΓΓΟ». Η μάνα Μικρασιάτισσα, κορυφαία της τραγωδίας του Ελληνισμού, με σφιγμένα τα χείλη και την ψυχή στο στόμα, αφήνοντας συχνά άταφους νεκρούς, είδε τον άντρα της να φεύγει αιχμάλωτος, έζησε τον τρόμο των Τούρκων, είδε τα παιδιά της μερόνυχτα να σφάζονται, άφησε το σπιτικό της να ρημάξει και πήρε το δρόμο της προσφυγιάς.

Έχει διατυπωθεί η εκτίμηση ότι η μικρασιατική καταστροφή είναι η μεγαλύτερη καταστροφή στην ελληνική ιστορία. Εις βάρος των Ελλήνων της Μικράς Ασίας προωθήθηκε μια πολιτική συστηματικής γενοκτονίας, σύμφωνα με τη σύμβαση της 9-12-1948 του ΟΗΕ, γι’ αυτό και η 14η Σεπτεμβρίου τιμάται ως “Ημέρα εθνικής μνήμης της γενοκτονίας των Ελλήνων της Μικράς Ασίας”. Προσευχή μας στον Θεό, η Πατρίδα μας ποτέ να μην ξαναζήσει ανάλογες συμφορές και καταστάσεις.

Φωτεινή Ηλιοπούλου, Εκπαιδευτικός

Εκτύπωση Ηλεκτρονικό ταχυδρομείο

Όχι στη Διαφθορά της Ευρώπης

ellasΓνωρίζουμε από την ιστορία ότι η χριστιανική πίστη και η Εκκλησία, μέσα στους αιώνες, επηρέαζαν σημαντικά την κοινωνική και πνευματική ζωή των χριστιανικών κρατών. Τόσο οι νομοθεσίες όσο και τα ήθη και τα έθιμα τους ήσαν ποτισμένα με τη χριστιανική αλήθεια.

 

Μελετητές της σύγχρονης Εκκλησίας σ’ όλο τον κόσμο μάς πληροφορούν ότι η Εκκλησία σήμερα χάνει σιγά – σιγά τη δύναμή της και την επιρροή της πάνω στις κυβερνήσεις, στη νομοθεσία και στη ζωή γενικά του λαού που έχει κληθεί να υπηρετήσει. Ιδιαίτερα στην Ευρώπη, οι περισσότεροι Χριστιανοί, που κατάντησαν να είναι τυπικοί Χριστιανοί, αγνοούν την Εκκλησία και αποκόπτονται απ’ αυτήν. Εκατομμύρια Χριστιανοί στην Αγγλία, το Βέλγιο, τη Γερμανία, την Αυστρία, τη Γαλλία και σε άλλες χώρες της Ευρώπης «διαγράφονται» από τις Εκκλησίες τους και ακολουθούν είτε διάφορες αιρέσεις είτε, επίσημα οι περισσότεροι, γίνονται άθεοι ή αγνωστικιστές.
 

Η αιτία της θλιβερής αυτής κατάστασης είναι η ραγδαία αλλαγή που συμβαίνει στις αξίες της ζωής, στις πεποιθήσεις και στην επιδίωξη πολλών αγαθών και μέσων. Γενικά, παρατηρείται μια ριζική στροφή των Χριστιανών από το πνεύμα στην ύλη και στην ικανοποίηση των υλικών αγαθών. Ο τρόπος της σύγχρονης ζωής έχει αλλάξει και συνεχίζει να αλλάζει ριζικά. Ο σύγχρονος άνθρωπος ζητάει ανέσεις, εφήμερη ζωή, ευκολίες, διασκεδάσεις, οικονομική πρόοδο, άφθονα υλικά αγαθά, επιδείξεις και οτιδήποτε ικανοποιεί τoν εαυτό του κι όχι το σύνολο.

 

Το κακό αυτό φαινόμενο κυριαρχεί και στην πατρίδα μας. Σεβαστός ιεράρχης της Εκκλησίας μας σε ομιλία του ανάφερε ένα μεγάλο κατάλογο καταστρεπτικών φαινομένων που μαστίζουν τη χώρα μας. Επιγραμματικά ανάφερε ότι στην Ελλάδα γλεντούν τα βράδια πιο πολλά άτομα από οποιαδήποτε άλλη χώρα. Η φοροδιαφυγή, η δωροδοκία, η διακίνηση των ναρκωτικών, η διαφθορά, η ξενομανία, τα σκάνδαλα, η ηρωοποίηση ανθρώπων του υποκόσμου, η υλιστική παιδεία, ο πανσεξουαλισμός και άλλα πολλά βυθίζουν τη χώρα μας στο σκοτάδι. Ο Σεβασμιότατος παρατηρεί ότι ανθρώπινη λύση δεν υπάρχει, παρά μόνον η επιστροφή του Έλληνα στον Χριστό, στην Εκκλησία. Για όλα αυτά τα πάρα πολύ ανησυχητικά γεγονότα, η ζωοποίηση της Εκκλησίας και των συνειδητών Χριστιανών είναι η πρώτη μεγάλη ανάγκη. Από την άλλη πλευρά ο σύγχρονος άνθρωπος που υποφέρει από άγχος, μοναξιά και ανία, χρειάζεται ολοκληρωτική αλλαγή. Είναι απαραίτητο να γίνει η Εκκλησία ο ζεστός εκείνος χώρος, όπου οι άνθρωποι θα βρίσκουν την ειρήνη και τη χαρά.

 

Το Ευαγγέλιο της αγάπης του Ιησού Χριστού, που τόσο δυναμικά το έζησαν και το κήρυξαν οι Πατέρες της Εκκλησίας, όταν γίνει πράξη και ζωή μέσα σε μια κοινωνία πιστών ανθρώπων, θα δώσει στο σύγχρονο άνθρωπο αυτό που με τόσο κόπο, χρόνο και χρήμα αγωνίζεται να αποκτήσει.

 

Η λύση είναι η σωτηρία που προσφέρει ο Ιησούς Χριστός και η ενσωμάτωση του ανθρώπου στην άγια, θερμή χριστιανική κοινωνία της Εκκλησίας.

 

Μιχάλης Κανταρτζής

Εκτύπωση Ηλεκτρονικό ταχυδρομείο

28 Οκτωβρίου 1940

28-oktobriou-1940Μια ημερομηνία σταθμός στη νεότερη ελληνική ιστορία. Μια ημερομηνία που θυμίζει στον κόσμο τι θα πει Ελλάδα! Η Ιταλία αφού τορπίλισε ξαφνικά και άνανδρα, χωρίς να έχουμε πόλεμο, την «Έλλη» στο λιμάνι της Τήνου, ανήμερα της Παναγίας, μας κήρυξε ξαφνικά τον πόλεμο την 28η Οκτωβρίου 1940.

 

Ήταν ακόμη νύχτα της 27ης Οκτωβρίου προς την 28η Οκτωβρίου, όταν ο Ιταλός δικτάτορας Μουσολίνι, επιτέθηκε ύπουλα στην πατρίδα μας, ύστερα από άρνησή της να παραδώσει τα εδάφη της. Το ιστορικό και ένδοξο ΟΧΙ είχε ετοιμαστεί από όλο το λαό και ειπώθηκε αδίστακτα στον προκλητικό επιδρομέα από τον τότε πρωθυπουργό Ιωάννη Μεταξά. Οι φαντάροι μας ρίχνονται ατρόμητοι στη μάχη. Η δυσαναλογία των δυνάμεων ήταν τεράστια.

 

Τα ένδοξα παιδιά της πατρίδας μας όμως σε μικρό χρονικό διάστημα απώθησαν τις ιταλικές δυνάμεις και ο εχθρός συντρίβεται και αποχωρεί. Έτσι κερδήθηκαν οι μεγάλες νίκες στην Πίνδο, στο Γράμμο και το Σμόλικα. Ελευθερώνονται από τον ελληνικό στρατό η Μοράβα, η Κορυτσά, η Μοσχόπολη, το Πόγραδετς, οι Άγιοι Σαράντα, το Αργυρόκαστρο, το Τεπελένι, η Χειμάρα. Παντού κυματίζει η ελληνική σημαία.

 

Στο έπος αυτό του ‘40 έχουν θέση όλοι οι Έλληνες. Ακόμη και οι γυναίκες, που κουβαλώντας πυρομαχικά, πρόσφεραν τις υπηρεσίες τους στο στράτευμα.Μα και τα παιδιά βοήθησαν με όποιο τρόπο μπορούσαν. Την πενιχρότητα των μέσων που διέθετε η Ελλάδα αναπλήρωναν ο ενθουσιασμός, η αγάπη για την πατρίδακαι προπάντων η πίστη στο Θεό που συντρόφευε τους φαντάρους και ευλογούσετα ελληνικά τουφέκια.

 

Η Ευρώπη έγραψε αναρίθμητα σχόλια υπέρ των Ελλήνων για τα κατορθώματά τους. Για μας τους Έλληνες, στους εθνικούς αγώνες που όλοι είχαν χαρακτήρα ιερό, ποτέ δεν έπαιξε αποφασιστικό ρόλο το κριτήριο της σκοπιμότητας.

 

Κατευθυντήρια γραμμή ήταν πάντα το «ιερό χρέος» της αγάπης προς την πατρίδα. Γεγονός πάντως είναι, όπως το έγραψε και η ιστορία, ότι η Ελλάδα έσωσε τη Δύση από τη λαίλαπα του φασισμού το 1940. Όποια και αν είναι η εξέλιξη των γεγονότων στη διαδρομή των αιώνων, ούτε στιγμή δεν πρέπει να ξεφύγουμε από το πνεύμα και το δρόμο του ‘40, πιστοί στο υπέρτατο αυτό χρέος μας.

 

Φωτεινή Ηλιοπούλου, Εκπαιδευτικός

Εκτύπωση Ηλεκτρονικό ταχυδρομείο